In de yogales zie je het soms gebeuren: iemand die met ogenschijnlijk gemak in een diepe houding gaat, terwijl een ander al moeite heeft om rechtop te blijven staan. Of misschien herken je het wel bij jezelf: je doet je best, volgt alle aanwijzingen, maar ergens stokt het. Je knie protesteert, je adem schiet omhoog of je merkt gewoon dat het niet lekker voelt. Wat nu? Moet je harder werken? Of juist stoppen? In dit artikel lees je waarom jouw lichaam niet hoeft te lijken op dat van een ander. Waarom ‘goed’ in yoga niets te maken heeft met hoe iets eruitziet. En hoe je ontdekt wat voor jou werkt.
Dit moet je weten:
1. Niemand is gemiddeld: jouw lichaam is uniek tot in je botten, pezen en zenuwbanen.
2. Yoga is flexibel: pas de houdingen aan jouw mogelijkheden aan.
3. Functionele yoga focust op wat je voelt, niet op hoe het eruitziet.
4. Grenzen zijn leerplekken: je mag ze onderzoeken, zonder eroverheen te gaan.
5. Zelfonderzoek is je belangrijkste instrument op de mat: blijf nieuwsgierig en mild naar jezelf.
Waarom jouw lichaam uniek is in yoga
Het klinkt misschien als een open deur, maar het is de kern van alles wat we in yoga doen: jij bent uniek. Jouw botten, gewrichten, spieren, zenuwbanen, levenservaringen en energie zijn op geen enkele manier identiek aan die van iemand anders. Zelfs je linker- en rechterkant zijn niet gelijk. Dus waarom zouden we denken dat er één perfecte manier is om een houding te doen?
Wat jij voelt in een houding, hoe diep je kunt gaan, waar het wringt of juist opent, hangt samen met je hele systeem: anatomisch, energetisch en emotioneel. Yoga helpt je om dat systeem beter te leren kennen, door je telkens de vraag te stellen: hoe gaat het nu met mij? Die aandacht is de basis van je beoefening.
Gemiddeld bestaat niet
We meten veel in gemiddelden: de gemiddelde lengte, gemiddelde spierspanning, gemiddelde bewegingsvrijheid. Maar niemand is gemiddeld. De meeste gemiddelden zijn gebaseerd op medische standaarden, niet op wat jouw lichaam aangeeft.
Stel dat iedereen in de les een houding zou moeten aannemen op basis van een gemiddeld bekken of een standaard hoek van het dijbeen. Dan zou bijna niemand echt de houding goed kunnen doen. In werkelijkheid loopt de variatie namelijk enorm uiteen: in heupstand, beenlengte, wervelkolomkromming, spieraanhechting, bindweefselgevoeligheid en ga zo maar door. En dat zegt niets over of je het ‘goed’ doet. Het betekent alleen dat het tijd wordt om yoga te zien als iets dat zich aanpast aan jou, niet andersom.
Functionele yoga past bij jouw lichaam
Wat je van buiten ziet zegt vaak niets over wat er van binnen gebeurt. Een diepe buiging ziet er indrukwekkend uit, maar misschien voelt iemand op dat moment vooral frustratie of zelfs pijn. En iemand die rechtop zit met een blok onder zijn bekken kan zich juist ruim, krachtig en geaard voelen.
Daarom spreken we liever over functionele yoga. Daarbij gaat het niet om hoe het eruitziet, maar om welk effect het heeft. Voel je ruimte of weerstand? Is je adem vrij? Kun je aanwezig blijven? Dat zijn de vragen die ertoe doen. Soms betekent dat dat je een houding minder ver uitvoert dan je buurvrouw. Of dat je een alternatief kiest. In functionele yoga is dat geen afzwakking, maar juist wijsheid.
Leren van grenzen
In yoga werk je met grenzen: die van je lichaam, je aandacht en je energie. Die grenzen zijn een uitnodiging. Door er met zorg en nieuwsgierigheid naartoe te bewegen, leer je jezelf beter kennen. Waar houd je spanning vast? Wanneer houd je je adem in? Waar zit nog angst of weerstand? Het is verleidelijk om grenzen te negeren, vooral als je iets wilt bereiken of als je denkt dat je niet achter wilt blijven. Maar als je over je grens gaat, kan je lichaam protesteren. Dan leer je niet meer, dan forceer je. En andersom: als je je grens nooit benadert, blijft er veel onbenut. De kunst is om telkens te voelen waar jouw grens vandaag ligt en daar met aandacht bij te blijven. Soms schuift ze vanzelf een beetje op. Soms ook niet. Beide is oké.
Zelfonderzoek: jouw kompas op de mat
Geen enkele docent, boek of video kan jou vertellen hoe jij je voelt. Wat je ervaart in een houding, weet jij als enige. Daarom is zelfonderzoek zo belangrijk. Dat begint bij simpele vragen: Wat voel ik hier? Waar gaat mijn aandacht heen? Hoe reageert mijn adem? En ook: wat heb ik vandaag nodig? In de les proberen we je te begeleiden met aanwijzingen, suggesties en soms aanpassingen. Maar alles wat we zeggen is een uitnodiging, geen opdracht. Je mag afwijken, vertragen, onderzoeken. Jij zit aan het stuur. De docent zit erbij, maar jij bepaalt de koers.
Blessures voorkomen met zachte yoga
Juist wie langer yoga doet, loopt soms tegen de grenzen van zijn lichaam aan. Dan ligt het risico op een blessure op de loer, bijvoorbeeld doordat je steeds verder wilt rekken en ongemerkt in compressie of spanning duwt. Restorative Yoga biedt een manier om veilig en diep te ontspannen. Je ligt ondersteund in houdingen die je zenuwstelsel kalmeren, je spieren verzachten en je adem verdiepen. Zo geef je je lichaam ruimte om te herstellen en leer je luisteren naar subtielere signalen. Een ideale tegenhanger van actievere vormen van yoga, juist als je veel vraagt van jezelf.
Hopelijk helpt dit artikel je te herinneren dat yoga geen prestatietocht is, maar een ontdekkingstocht. Een pad dat je stap voor stap bewandelt, met jezelf als kompas. Precies zoals je bent: uniek.
Meer lezen?
Clark, B. (2016). Your body, your yoga. Aanwijzingen voor houdingen die praktisch, veilig en het meest geschikt zijn voor jou. Amsterdam: Samsara.