“Veiligheid is geen gedachte, het is een lichamelijke ervaring.” Met die boodschap krijg je de uitnodiging van Deb Dana om op een nieuwe manier naar jezelf en jouw reacties te kijken. In haar boek Verankerd in veiligheid maakt ze de inzichten uit de polyvagaaltheorie toegankelijk en praktisch toepasbaar voor het dagelijks leven.
Workshop
Wil je zelf ervaren wat de polyvagaaltheorie praktisch en concreet voor jou kan betekenen? Op 13 september 2025 organiseren we de workshop “Ik ben oké, jij bent oké” onder leiding van Thirza en Daphne. Waardevol voor jouw dagelijks leven én een verdieping van jouw yoga beoefening.
Wat is de polyvagaaltheorie?
De polyvagaaltheorie is ontwikkeld door neurowetenschapper Stephen Porges. Hij ontdekte dat ons autonome zenuwstelsel – alles wat buiten ons bewuste denken om zorgt voor overleven – bestaat uit drie lagen of ‘toestanden’:
- Ventrale vagale toestand: je voelt je verbonden, veilig, aanwezig en open.
- Sympathische toestand: je staat paraat om te vechten of te vluchten.
- Dorsale vagale toestand: je keert je terug in jezelf, bevriest, verdwijnt.
Je zenuwstelsel scant voortdurend – en grotendeels onbewust – of de wereld om je heen veilig is. Dit proces heet neuroceptie. Op basis daarvan beweegt je systeem tussen deze toestanden. Wat bijzonder is: deze beweging is heel natuurlijk. Je hoeft niet altijd ‘in balans’ te zijn. Het gaat erom dat je leert herkennen waar je bent en hoe je jezelf stap voor stap kunt begeleiden naar een gevoel van meer veiligheid.
in het dagelijks leven
Deb Dana benadrukt dat vriendschap sluiten met je zenuwstelsel begint bij bewustwording. Je leert om zonder oordeel te luisteren naar de signalen van je lichaam. In haar kaartenset, die als aanvulling op het boek is verschenen, staan tientallen laagdrempelige oefeningen om dit te trainen.
Zo is er de oefening ‘Glinsteringen’ – een uitnodiging om micromomenten van rust, verbondenheid of vreugde te herkennen. Denk aan het horen van het gekwinkeleer van vogels, een vriendelijke blik of de warmte van een zonnestraal op je huid. Door ze actief op te merken, train je je zenuwstelsel om vaker de weg naar veiligheid te vinden.
In een andere kaart word je uitgenodigd om je overlevingsreacties te waarderen. Zodat je deze reacties gaat zien voor wat ze zijn: beschermingsmechanismen. Als je terugdenkt aan een situatie waarin je vluchtte of bevroor, kun je jezelf de vraag stellen: Wat probeerde mijn systeem hier te doen om mij veilig te houden? Dat simpele perspectief helpt al om meer mildheid te ervaren.
Voor wie zich herkent in een gevoel van leegte of afgeslotenheid, zoals bij een dorsale vagale toestand, is er de oefening ‘Weer tot leven komen’. De nadruk ligt op verbeelding, niet op actie: stel je voor dat je een kleine beweging maakt. Pas na de verbeelding voer je die beweging écht uit. Zo ontstaat, beetje bij beetje, weer energie.
Bewegen tussen toestanden
Het zenuwstelsel werkt hiërarchisch: als we ons onveilig voelen, zakken we via vechten/vluchten naar bevriezen. En we kunnen ook omhoog bewegen: met muziek bijvoorbeeld. Dana Deb raadt aan om persoonlijke afspeellijsten te maken: muziek die je helpt ontspannen én muziek die je helpt doorvoelen wat lastig is. Op die manier ontstaat er ruimte om veilig te bewegen tussen emoties en toestanden.
Kaartenset ‘Verankerd in veiligheid’
Deze prachtig vormgegeven set bevat opdrachten voor alle drie de autonome toestanden én voor het bewegen ertussen. De oefeningen zijn zacht, uitnodigend en goed inpasbaar in het dagelijks leven. Je wordt telkens opnieuw uitgenodigd om te vertragen, te voelen en mild aanwezig te zijn bij wat er is. Of je nu behoefte hebt aan actie, verstilling of verbinding – er is altijd een ingang. Meer info.
Zelf ervaren?
Wil je zelf ervaren wat de polyvagaaltheorie voor jou kan betekenen? Op 13 september organiseren we de workshop “Ik ben oké, jij bent oké” onder leiding van Thirza en Daphne. In deze 3 uur durende ervaringsgerichte workshop ontdek je meer over de polyvagaal theorie, gaan we in op hoe we kunnen reguleren wanneer de spanning oploopt en onderzoeken we hoe we onszelf met zachtheid kunnen benaderen.