Soms gebeurt het ineens. Je bent ergens, zonder directe bedoeling. En opeens voelt het alsof alles klopt. Alsof je thuiskomt op een plek die je nooit echt hebt verlaten. Dát moment beschrijft de derde wijsheid van Patanjali. Tadā draṣṭuḥ svarūpe ‘vasthānam: “Dan rust het bewustzijn in zijn ware aard.” De vorige soetra liet zien wat yoga doet – het tot rust brengen van de bewegingen in de geest – en nu gaat het nu wat daaronder zichtbaar wordt: wie of wat je bent, voorbij die drukte van gedachten.
WeekWijzer
Elke maandag delen we een inzicht uit de Yoga Sutra, met een reflectie voor de week. Probeer deze week eens dit:
Sta vandaag ergens even stil – letterlijk. Voel je voeten op de grond, kijk om je heen en zeg zachtjes tegen jezelf: “Ik ben hier. Ik ben bewust. En dat is genoeg.” Adem. En rust in jezelf.
Je bent meer dan wat je denkt
In het dagelijks leven raak je makkelijk verstrikt in gedachten, emoties, rollen en gewoontes. Je bent aan het doen en aan het reageren en… aan het denken – en voor je het weet geloof je: dit bén ik. Patanjali herinnert je aan iets anders. Hij verwijst naar dat deel in jou dat onbewegelijk is en dat niet oordeelt. Hij verwijst naar dat deel dat onbevooroordeeld observeert. In yogatermen noemen we dat de Ziener: het stille bewustzijn dat al die lagen waarneemt en er tegelijkertijd niet mee samenvalt.
Zodra de wervelingen en bewegingen in je geest tot rust komen, word je je weer bewust van die stille aanwezigheid. Als een directe ervaring met een gevoel van ruimte, eenvoud en heelheid.
Een staat van zijn
Wat Patanjali beschrijft is het beste te omschrijven als een herinnering. Iets wat er altijd al was, maar dat je even uit het oog verloren bent. Zoals de zon achter de wolken: als de lucht opklaart komt ze vanzelf weer tevoorschijn. Op zulke momenten ervaar je jezelf niet langer als een verzameling van losse gedachten, maar als een rustig en helder geheel. Het klopt weer.
Je bent niet langer alleen maar iemand die denkt, voelt of doet – je bént vooral ook degene die dat alles ziet gebeuren. En dat bewustzijn, dat stille ‘zijn’, is onveranderlijk. Of je nu blij bent of moe, verdwaald of gefocust: dat waarnemen blijft.
Terug naar eenvoud
Wat deze wijsheid zo krachtig maakt, is haar eenvoud. Ze biedt geen rigoureuze methode, of een stappenplan naar geluk – alleen een eenvoudige herinnering: zodra het lawaai in je hoofd verstilt, kom je weer thuis. Niet ergens buiten jezelf, maar juist in jezelf. En van daaruit kijk je net even anders naar alles wat beweegt.
Dat kan een moment zijn tijdens meditatie. Of tijdens een wandeling. Of als je even wat stille tijd neemt in de ochtend. Een paar ademhalingen kunnen genoeg zijn om je weer te herinneren: ik ben meer dan mijn gedachten.
Oefenen in terugkeren
Je hoeft dit niet voortdurend vast te houden. Het is al genoeg om te weten dat deze plek bestaat – en dat je er steeds weer naar terug kunt keren. Iedere keer dat je opmerkt dat je meegesleurd wordt, kun je oefenen in terugkeren. Naar eenvoud, naar bewustzijn en naar jezelf.
Over de Yoga Sutra
Dit artikel is onderdeel van een serie over de Yoga Sutra’s van Patanjali – een eeuwenoude, compacte verzameling inzichten over aandacht, oefening en innerlijke vrijheid. Elke week verkennen we één sutra op een toegankelijke en praktische manier. Ben je benieuwd naar de achtergrond van de sutra’s, hun herkomst en betekenis in de yogatraditie? Lees dan ook het algemene artikel.